ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളെ പ്രതിരോധിച്ച് ഷിഗെല്ലയും ഇ. കോളൈയും; സംസ്ഥാനത്ത് ആരോഗ്യ ആശങ്ക ശക്തം

ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളെ പ്രതിരോധിച്ച് ഷിഗെല്ലയും ഇ. കോളൈയും

തിരുവനന്തപുരം: സംസ്ഥാനത്ത് പകർച്ചവ്യാധികൾക്ക് കാരണമാകുന്ന ബാക്ടീരിയകൾ സാധാരണ ആന്റിബയോട്ടിക് മരുന്നുകളെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തൽ. ഷിഗെല്ല, ഇ. കോളൈ തുടങ്ങിയ രോഗാണുക്കൾക്കെതിരെ പതിവായി ഉപയോഗിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ ഫലപ്രദമാകാത്ത സാഹചര്യം ആരോഗ്യരംഗത്ത് വലിയ ആശങ്ക സൃഷ്ടിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന മരുന്നുപ്രതിരോധ നിരീക്ഷണ ശൃംഖലയായ കാർസ്-നെറ്റിന്റെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ടിലാണ് നിർണായക വിവരങ്ങളുള്ളത്.

2025-ൽ ലാബുകളിൽ പരിശോധിച്ച 70 ഷിഗെല്ല സാംപിളുകളിൽ 65 എണ്ണത്തിലും സിപ്രോഫ്ലോക്സാസിൻ എന്ന ആന്റിബയോട്ടിക് ഫലപ്രദമായില്ലെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അതായത് പരിശോധിച്ച സാംപിളുകളിൽ 93 ശതമാനത്തിലും ഈ മരുന്നിനെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശേഷി രോഗാണുക്കൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഷിഗെല്ല അണുബാധയുടെ ചികിത്സയിൽ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന മരുന്നുകളിലൊന്നായ സിപ്രോഫ്ലോക്സാസിന് ഇത്രയധികം സാംപിളുകളിൽ ഫലമില്ലാതായത് ഗൗരവകരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

സംസ്ഥാനത്ത് രോഗബാധിതരുടെ എണ്ണം ഉയരുന്നു

സംസ്ഥാനത്ത് ഷിഗെല്ല രോഗബാധയും മരണങ്ങളും ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. റിപ്പോർട്ടിൽ നൽകിയ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഈ വർഷം ബുധനാഴ്ചവരെ 597 പേർക്ക് രോഗം സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എട്ടുപേരാണ് ഇതിനോടകം മരിച്ചത്. 117 പേർക്ക് രോഗബാധ സംശയിക്കുന്നതായും കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം, വയനാട് ജില്ലകളിലാണ് കൂടുതൽ രോഗികളെ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ രോഗവ്യാപനം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും രോഗബാധയുടെ ഉറവിടം കണ്ടെത്തുന്നതിനും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ആവശ്യമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് കുട്ടികളിലും പ്രായമായവരിലും ഷിഗെല്ല അണുബാധ ഗുരുതരമാകാനുള്ള സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ ജാഗ്രത അനിവാര്യമാണ്.

മറ്റ് ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളും ഫലിക്കുന്നില്ല

സിപ്രോഫ്ലോക്സാസിൻ മാത്രമല്ല, ഷിഗെല്ലയ്ക്കെതിരെ ഉപയോഗിക്കുന്ന മറ്റ് പ്രധാന ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളോടും രോഗാണുക്കൾ പ്രതിരോധം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതായി പരിശോധനയിൽ വ്യക്തമായി. 65 സാംപിളുകളിൽ നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ 16 എണ്ണത്തിലും സെഫ്ട്രിയാക്സോൺ ഫലിച്ചില്ല. ഇത് ഏകദേശം 25 ശതമാനമാണ്.

അതുപോലെ അസിത്രോമൈസിൻ പരിശോധിച്ച 58 സാംപിളുകളിൽ എട്ടെണ്ണത്തിലും ഫലപ്രദമായില്ല. ആംപിസിലിൻ ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിശോധനകളിൽ 57 ശതമാനം സാംപിളുകളിലും കൊ-ട്രൈമോക്സസോൾ ഉപയോഗിച്ച പരിശോധനകളിൽ 47 ശതമാനം സാംപിളുകളിലും മരുന്നിനോടുള്ള പ്രതിരോധം കണ്ടെത്തി.

മലപരിശോധനയിലൂടെ കണ്ടെത്തുന്ന രോഗാണുക്കളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതലായി തിരിച്ചറിഞ്ഞത് ഷിഗെല്ലയാണെന്നതും റിപ്പോർട്ടിലെ പ്രധാന കണ്ടെത്തലാണ്. ടൈഫോയ്ഡിന് കാരണമാകുന്ന ബാക്ടീരിയയുടെ 55 ശതമാനം സാംപിളുകളിലും പാരാടൈഫോയ്ഡ് ബാക്ടീരിയയുടെ 63 ശതമാനം സാംപിളുകളിലും സിപ്രോഫ്ലോക്സാസിൻ ഫലപ്രദമായില്ല. ഇത് കുടലിലെ അണുബാധകൾക്ക് മാത്രമല്ല, മറ്റ് ബാക്ടീരിയൽ രോഗങ്ങൾക്കും മരുന്നുപ്രതിരോധം വെല്ലുവിളിയാകുന്നതായി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മലിനജലവും ഭക്ഷണവും രോഗവ്യാപനത്തിന് കാരണം

ഷിഗെല്ല എന്ന ബാക്ടീരിയ പ്രധാനമായും മലിനജലം, മലിനമായ ഭക്ഷണം, കുടിവെള്ളം എന്നിവയിലൂടെയാണ് മനുഷ്യരിലേക്ക് പകരുന്നത്. ശുചിത്വമില്ലാത്ത സാഹചര്യങ്ങളും സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ഭക്ഷണശീലങ്ങളും രോഗവ്യാപനത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു.

രോഗം ബാധിച്ചവരിൽ വയറിളക്കം, വയറുവേദന, പനി തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമാകാം. ചിലരിൽ രക്തം കലർന്ന വയറിളക്കവും ഉണ്ടാകാം. ശരീരത്തിലെ ജലാംശം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് രോഗാവസ്ഥ കൂടുതൽ ഗുരുതരമാക്കും. കുട്ടികൾക്കും പ്രായമായവർക്കും പ്രതിരോധശേഷി കുറഞ്ഞവർക്കും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ ആവശ്യമാണ്. സുരക്ഷിതമായ കുടിവെള്ളം ഉപയോഗിക്കുക, ഭക്ഷണം വൃത്തിയായി തയ്യാറാക്കുക, കൈകൾ സോപ്പുപയോഗിച്ച് കഴുകുക തുടങ്ങിയ ശീലങ്ങൾ രോഗവ്യാപനം തടയാൻ സഹായിക്കും.

ആന്റിബയോട്ടിക് ദുരുപയോഗം പ്രധാന കാരണം

രോഗാണുക്കൾ മരുന്നുകളെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന ശേഷി നേടുന്നതിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നാണ് ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളുടെ അമിതവും അനാവശ്യവുമായ ഉപയോഗം. ഡോക്ടറുടെ നിർദേശമില്ലാതെ മരുന്നുകൾ കഴിക്കുന്നതും ചെറിയ അസുഖങ്ങൾക്ക് പോലും ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതും പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള ബാക്ടീരിയകളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകാം.

നിർദേശിച്ച ചികിത്സാക്രമം പാലിക്കാതിരിക്കുന്നതും ശേഷിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ പിന്നീട് സ്വയം ഉപയോഗിക്കുന്നതും പ്രശ്നം സങ്കീർണമാക്കുന്നു. ഇത്തരം പ്രവണതകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി കുറിപ്പടിയില്ലാതെയുള്ള ആന്റിബയോട്ടിക് വിൽപ്പന തടയാൻ ഡ്രഗ്സ് കൺട്രോൾ വകുപ്പ് പരിശോധനകൾ ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ‘ഓപ്പറേഷൻ അമൃത്’ എന്ന പേരിൽ പ്രത്യേക പരിശോധനകളും നടത്തുന്നുണ്ട്.

ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ കുറിപ്പടിയില്ലാതെ വിൽക്കുന്നതായി ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ 1800 425 3182 എന്ന ടോൾഫ്രീ നമ്പറിൽ പരാതിപ്പെടാമെന്നും അധികൃതർ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

മൂത്രാശയ അണുബാധയിൽ ഇ. കോളൈ പ്രധാന വില്ലൻ

ഷിഗെല്ലയ്ക്ക് പുറമെ സംസ്ഥാനത്ത് മൂത്രാശയ അണുബാധകൾക്കും രക്തത്തിലെ അണുബാധകൾക്കും കാരണമാകുന്ന ഇ. കോളൈ ബാക്ടീരിയയും മരുന്നുപ്രതിരോധത്തിലൂടെ ആരോഗ്യവിഭാഗത്തിന് വെല്ലുവിളിയാകുകയാണ്. മൂത്രാശയ അണുബാധയ്ക്ക് കാരണമാകുന്ന ബാക്ടീരിയകളിൽ 55 ശതമാനവും ഇ. കോളൈ ആണെന്നാണ് കാർസ്-നെറ്റ് റിപ്പോർട്ടിലെ കണ്ടെത്തൽ. ഇവയിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളെ പ്രതിരോധിക്കുന്നവയുമാണ്.

രക്തത്തിലെ അണുബാധകൾക്ക് കാരണമാകുന്ന ബാക്ടീരിയകളിലും 28 ശതമാനവുമായി ഇ. കോളൈയാണ് മുന്നിലുള്ളത്. മൂത്രസാംപിളുകളിൽനിന്ന് ലഭിച്ച 21,877 ഇ. കോളൈ സാംപിളുകളാണ് പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കിയത്. ഇതിൽ 82 ശതമാനത്തിനും ആംപിസിലിൻ ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി.

സെഫ്യൂറോക്സിം ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിശോധനയിൽ 63 ശതമാനം സാംപിളുകളിലും സെഫ്ട്രിയാക്സോൺ ഉപയോഗിച്ചപ്പോൾ 60 ശതമാനം സാംപിളുകളിലും പ്രതിരോധം കണ്ടെത്തി. സിപ്രോഫ്ലോക്സാസിനെ 53 ശതമാനം സാംപിളുകളും കൊ-ട്രൈമോക്സസോളിനെ 42 ശതമാനം സാംപിളുകളും പ്രതിരോധിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ചില മരുന്നുകൾക്ക് ഇപ്പോഴും കൂടുതൽ ഫലപ്രാപ്തി

എല്ലാ ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളോടും ഇ. കോളൈ ഒരേ രീതിയിൽ പ്രതിരോധം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്നാണ് പരിശോധനയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന കണ്ടെത്തൽ. നൈട്രോഫ്യൂറന്റോയിനോട് പ്രതിരോധം പ്രകടിപ്പിച്ച സാംപിളുകൾ 13 ശതമാനം മാത്രമാണ്. ഫോസ്ഫോമൈസിനോട് പ്രതിരോധം പ്രകടിപ്പിച്ചത് മൂന്ന് ശതമാനം സാംപിളുകളിലും മാത്രമാണ്.

അതായത് ഈ മരുന്നുകൾക്കെതിരെ പരിശോധനയിൽ താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ പ്രതിരോധമാണ് കണ്ടെത്തിയത്. എന്നാൽ ഓരോ രോഗിക്കും ഏത് മരുന്നാണ് അനുയോജ്യമെന്നത് പരിശോധനാഫലവും രോഗിയുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയും പരിഗണിച്ചാണ് ഡോക്ടർ തീരുമാനിക്കേണ്ടത്. റിപ്പോർട്ടിലെ കണക്കുകൾ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി സ്വയം മരുന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് അപകടകരമാണ്.

എന്താണ് ഇ. കോളൈ?

എഷറിക്കിയ കോളൈ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇ. കോളൈ മനുഷ്യരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും കുടലിൽ സ്വാഭാവികമായി കാണപ്പെടുന്ന ബാക്ടീരിയയാണ്. ഇതിന്റെ ഭൂരിഭാഗം ഇനങ്ങളും ആരോഗ്യത്തിന് ദോഷകരമല്ല. എന്നാൽ ചില പ്രത്യേക ഇനങ്ങൾ ശരീരത്തിലെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ഗുരുതരമായ അണുബാധകൾക്ക് കാരണമാകാം.

മൂത്രനാളിയിൽ എത്തുന്ന ഇ. കോളൈ മൂത്രാശയ അണുബാധയ്ക്ക് കാരണമാകാം. രക്തത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ ഗുരുതരമായ രക്തത്തിലെ അണുബാധയ്ക്കും വഴിയൊരുക്കാം. ചില ഇനങ്ങൾ വയറിളക്കത്തിനും മറ്റ് ദഹനസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു. മലിനജലം, വൃത്തിഹീനമായ ഭക്ഷണം, ശുചിത്വക്കുറവ് എന്നിവയിലൂടെയും രോഗബാധയുണ്ടാകാം.

മരുന്നുപ്രതിരോധം തടയാൻ കൂട്ടായ ജാഗ്രത

ഷിഗെല്ല, ഇ. കോളൈ തുടങ്ങിയ ബാക്ടീരിയകൾക്കെതിരെ പതിവായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ ഫലപ്രദമല്ലാതാകുന്നത് ഭാവിയിലെ ചികിത്സാരംഗത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. സാധാരണ അണുബാധകൾക്കുപോലും ഫലപ്രദമായ മരുന്നുകൾ ലഭ്യമല്ലാത്ത സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കാൻ ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളുടെ ഉത്തരവാദിത്തപരമായ ഉപയോഗം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഡോക്ടറുടെ നിർദേശമില്ലാതെ ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ കഴിക്കാതിരിക്കുക, സ്വയം ചികിത്സ ഒഴിവാക്കുക, സുരക്ഷിതമായ കുടിവെള്ളവും ഭക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുക, വ്യക്തിശുചിത്വം പാലിക്കുക തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം. രോഗാണുക്കളുടെ മരുന്നുപ്രതിരോധ ശേഷി നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം അനാവശ്യ ആന്റിബയോട്ടിക് ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ആരോഗ്യവകുപ്പിന്റെ പ്രധാന മുൻഗണനയാകേണ്ടതുണ്ട്.