2000 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള യുപിഐ ഇടപാടുകൾക്ക് ഫീസ്; പണ ഇടപാടുകൾ കൂടുമോ ? എടിഎമ്മുകളിൽ പണം ഉറപ്പാക്കാൻ ബാങ്കുകൾക്ക് നിർദേശം

എടിഎമ്മുകളിൽ പണം ഉറപ്പാക്കാൻ ബാങ്കുകൾക്ക് നിർദേശം

ന്യൂഡൽഹി: രാജ്യത്തെ ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാട് രംഗത്ത് മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിവയ്ക്കുന്ന പുതിയ നിരക്ക് സംവിധാനം ഒക്ടോബർ 15 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വരാനിരിക്കെ എടിഎമ്മുകളിൽ ആവശ്യത്തിന് പണം ഉറപ്പാക്കാൻ ബാങ്കുകൾക്ക് നിർദേശം. 2000 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള ചില യുപിഐ ഇടപാടുകൾക്ക് നിരക്ക് ഈടാക്കുന്ന സാഹചര്യം പണ ഇടപാടുകളുടെ ഉപയോഗം വർധിപ്പിച്ചേക്കാമെന്ന വിലയിരുത്തലിലാണ് റിസർവ് ബാങ്കും ധനമന്ത്രാലയവും ബാങ്കുകൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നത്. ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ വലിയ തോതിൽ വ്യാപിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ രാജ്യത്തെ എടിഎം ശൃംഖല ചുരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതും അധികൃതർ പരിഗണിക്കുന്നുണ്ട്.

പണ ഇടപാടുകളിലേക്ക് മാറുമോ?

യുപിഐ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റുകൾക്ക് അധിക നിരക്ക് ഏർപ്പെടുത്തുന്ന സാഹചര്യം ഉപഭോക്താക്കളിൽ ചിലരെ വീണ്ടും പണം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഇടപാടുകളിലേക്ക് തിരിയാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുമെന്ന ആശങ്കയുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് 2000 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള കച്ചവട ഇടപാടുകൾക്ക് നിരക്ക് ബാധകമാകുന്നതിനാൽ വലിയ തുകയുള്ള ഇടപാടുകളിൽ ഉപഭോക്താക്കൾ പണം പിൻവലിച്ച് നേരിട്ട് നൽകാനുള്ള സാധ്യത ഉയർന്നേക്കാം.

എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റുകൾ ദൈനംദിന ഇടപാടുകളുടെ ഭാഗമായിക്കഴിഞ്ഞതിനാൽ ഉപഭോക്താക്കളുടെ ശീലത്തിൽ പെട്ടെന്നൊരു വലിയ മാറ്റമുണ്ടാകില്ലെന്നും വിലയിരുത്തലുണ്ട്. ചെറിയ തുകയുടെ ഇടപാടുകളിൽ നിരക്ക് ബാധകമല്ലാത്തതും സാധാരണ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ആശ്വാസമാണ്. അതിനാൽ പുതിയ നിരക്ക് സംവിധാനം പണ ഉപയോഗത്തിൽ എത്രത്തോളം മാറ്റമുണ്ടാക്കുമെന്നത് വരും മാസങ്ങളിലെ ഇടപാട് കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കും.

എടിഎമ്മുകളുടെ എണ്ണം കുറയുന്നു

ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളുടെ വ്യാപനം വർധിച്ചതോടെ എടിഎമ്മുകളിലൂടെ പണം പിൻവലിക്കുന്ന ഇടപാടുകളിൽ നേരത്തേ തന്നെ കുറവുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഇടപാടുകളുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി വിവിധ ബാങ്കുകളും എടിഎം ഓപ്പറേറ്റർമാരും ചില കേന്ദ്രങ്ങളിലെ എടിഎമ്മുകൾ അടച്ചുപൂട്ടിയിരുന്നു.

2024 മാർച്ചിൽ രാജ്യത്ത് ആകെ 2,53,417 എടിഎമ്മുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. 2025 മാർച്ചിലെത്തിയപ്പോൾ ഇത് 2,51,057 ആയി കുറഞ്ഞു. ഒരു വർഷത്തിനിടെ രാജ്യത്തെ മൊത്തം എടിഎം ശൃംഖലയിൽ കുറവുണ്ടായതായി കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകളിലും കുറവ്

പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകളുടെ എടിഎമ്മുകളുടെ എണ്ണത്തിലും ഇടിവുണ്ടായി. 2024 മാർച്ചിൽ പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകൾക്ക് കീഴിൽ 1,34,694 എടിഎമ്മുകളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ 2025 മാർച്ചിൽ ഇത് 1,33,544 ആയി കുറഞ്ഞു. സ്വകാര്യ ബാങ്കുകളുടെ എടിഎമ്മുകളുടെ എണ്ണത്തിലും സമാനമായ ഇടിവാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്.

സ്വകാര്യ ബാങ്കുകളുടെ എടിഎമ്മുകൾ 79,884ൽ നിന്ന് 77,117 ആയി കുറഞ്ഞു. അതേസമയം വൈറ്റ്-ലേബൽ എടിഎം ഓപ്പറേറ്റർമാരുടെ ശൃംഖലയിൽ വർധനയുണ്ടായി. ഇവരുടെ എടിഎമ്മുകളുടെ എണ്ണം 34,602ൽ നിന്ന് 36,216 ആയി ഉയർന്നു. ബാങ്കുകൾ നേരിട്ട് നടത്തുന്ന എടിഎമ്മുകൾക്ക് പുറമെ സ്വതന്ത്ര ഓപ്പറേറ്റർമാരുടെ സാന്നിധ്യം വർധിക്കുന്ന പ്രവണതയാണ് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്.

ഓഫ്-സൈറ്റ് എടിഎമ്മുകൾ കുറഞ്ഞു

ബാങ്ക് ശാഖകളിൽനിന്ന് അകലെയുള്ള ഓഫ്-സൈറ്റ് എടിഎമ്മുകളുടെ എണ്ണത്തിലും വലിയ കുറവാണ് ഉണ്ടായത്. 2024 മാർച്ചിൽ 1,27,301 ഓഫ്-സൈറ്റ് എടിഎമ്മുകളുണ്ടായിരുന്നത് 2025 മാർച്ചിൽ 1,19,734 ആയി കുറഞ്ഞു. അതേസമയം ബാങ്ക് ശാഖകളോട് ചേർന്നുള്ള ഓൺ-സൈറ്റ് എടിഎമ്മുകളുടെ എണ്ണം ഉയർന്നു.

ഓൺ-സൈറ്റ് എടിഎമ്മുകൾ 1,26,116ൽ നിന്ന് 1,31,323 ആയി വർധിച്ചു. ബാങ്കുകളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ എടിഎം സൗകര്യം നിലനിർത്തുകയും ദൂരെയുള്ള കേന്ദ്രങ്ങളിലെ എടിഎമ്മുകൾ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രവണതയാണ് ഇതിലൂടെ കാണുന്നത്. പണത്തിന്റെ ആവശ്യകത ഉയർന്നാൽ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് എടിഎം കണ്ടെത്തുന്നതിൽ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയും ഇതോടെ നിലനിൽക്കുന്നു.

എടിഎം വഴി പിൻവലിക്കുന്ന പണം കുറഞ്ഞു

എടിഎം വഴിയുള്ള പണം പിൻവലിക്കലിന്റെ അളവിലും മൂല്യത്തിലും കുറവുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. 2023 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ എടിഎം വഴിയുള്ള പണം പിൻവലിക്കലിന്റെ മൂല്യം ഏകദേശം 32.8 ലക്ഷം കോടി രൂപയായിരുന്നു. 2026 സാമ്പത്തിക വർഷത്തോടെ ഇത് 28.5 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി കുറഞ്ഞു.

ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റുകളുടെ വളർച്ചയാണ് എടിഎം ഉപയോഗം കുറയുന്നതിനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കുന്നത്. കടകളിലും വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളിലും യുപിഐ ക്യുആർ കോഡ് ഉപയോഗിച്ച് നേരിട്ട് പണം നൽകാനുള്ള സൗകര്യം വ്യാപകമായതോടെ ചെറിയതും ഇടത്തരവുമായ ഇടപാടുകൾക്ക് ഉപഭോക്താക്കൾ എടിഎമ്മിനെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറഞ്ഞു.

വിപണിയിലെ പണത്തിന്റെ അളവും ഉയരുന്നു

അതേസമയം ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ അതിവേഗം വളരുമ്പോഴും രാജ്യത്തെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള പണത്തിന്റെ അളവ് വർധിക്കുന്ന സാഹചര്യമാണുള്ളത്. 2026 ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ വിപണിയിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള കറൻസിയുടെ മൂല്യം 42.86 ലക്ഷം കോടി രൂപയിലെത്തി. മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 12.5 ശതമാനം വർധനയാണിത്.

ഇതോടെ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളും പണ ഇടപാടുകളും ഒരേസമയം വളരുന്ന സാഹചര്യമാണുള്ളത്. ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് വ്യാപകമായിട്ടും ചില മേഖലകളിലും വിഭാഗങ്ങളിലും പണത്തിന് ഇപ്പോഴും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്നതിന്റെ സൂചന കൂടിയാണിത്. യുപിഐ ഇടപാടുകളിൽ നിരക്ക് വരുന്നതോടെ പണത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിൽ ചെറിയ മാറ്റം ഉണ്ടാകുമോ എന്നതാണ് ഇനി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്.

ഓഗസ്റ്റിൽ 2451 കോടി യുപിഐ ഇടപാടുകൾ

രാജ്യത്തെ ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് രംഗത്തെ വളർച്ച വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ് യുപിഐ ഇടപാടുകളുടെ പുതിയ കണക്കുകൾ. ഓഗസ്റ്റ് മാസത്തിൽ മാത്രം 2451 കോടി യുപിഐ ഇടപാടുകളാണ് നടന്നത്. ഇവയുടെ ആകെ ഇടപാട് മൂല്യം 29.82 ലക്ഷം കോടി രൂപയായിരുന്നു.

ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ ചെറിയ പണമിടപാടുകൾ മുതൽ വലിയ വ്യാപാര ഇടപാടുകൾ വരെ യുപിഐ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രവണത ശക്തമാണ്. മൊബൈൽ ഫോൺ വഴിയുള്ള പേയ്മെന്റിന്റെ എളുപ്പവും ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽനിന്ന് നേരിട്ട് പണം കൈമാറാനുള്ള സൗകര്യവുമാണ് യുപിഐയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് പ്രധാന കാരണങ്ങൾ.

2000 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള ഇടപാടുകൾക്ക് നിരക്ക്

പുതിയ സംവിധാനത്തിൽ 2000 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള പേഴ്സൺ-ടു-മെർച്ചന്റ്, അഥവാ P2M ഇടപാടുകൾക്ക് 0.4 ശതമാനം നിരക്ക് ബാധകമാകും. 75,000 രൂപയോ അതിനു മുകളിലോ ഉള്ള ഇടപാടുകൾക്ക് പരമാവധി 300 രൂപ വരെയായിരിക്കും നിരക്ക്.

അതേസമയം വ്യക്തികൾ തമ്മിലുള്ള P2P ഇടപാടുകൾക്ക് നിരക്ക് ബാധകമല്ല. 2000 രൂപ വരെയുള്ള കച്ചവട ഇടപാടുകളും സൗജന്യമായി തുടരും. നിലവിൽ ഏകദേശം 96 ശതമാനം കച്ചവട യുപിഐ ഇടപാടുകളും 2000 രൂപയിൽ താഴെയാണെന്നാണ് കണക്ക്. അതിനാൽ യുപിഐ ഉപയോഗിക്കുന്ന വലിയൊരു വിഭാഗം ഉപഭോക്താക്കളെയും ചെറുകിട വ്യാപാര ഇടപാടുകളെയും പുതിയ നിരക്ക് നേരിട്ട് ബാധിക്കില്ലെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

എടിഎമ്മുകളിൽ പണം ഉറപ്പാക്കേണ്ട സാഹചര്യം

യുപിഐ ഇടപാടുകൾക്ക് പുതിയ നിരക്ക് വരുന്നതോടെ പണത്തിന്റെ ഉപയോഗം വർധിച്ചാൽ എടിഎമ്മുകളിലെ പണലഭ്യത ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാകും. ഇതിനാലാണ് എടിഎമ്മുകളിൽ ആവശ്യത്തിന് പണം ലഭ്യമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ബാങ്കുകൾക്ക് നിർദേശം നൽകുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് ഓഫ്-സൈറ്റ് എടിഎമ്മുകളുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞുവരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പണത്തിന്റെ ആവശ്യം പെട്ടെന്ന് ഉയർന്നാൽ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് പ്രയാസമുണ്ടാകാതിരിക്കാനുള്ള മുൻകരുതൽ കൂടിയാണിത്.

എന്നാൽ യുപിഐയുടെ വ്യാപകമായ ഉപയോഗം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ പുതിയ നിരക്ക് സംവിധാനം വന്നതോടെ വലിയ തോതിൽ ഉപഭോക്താക്കൾ പൂർണമായി പണമിടപാടുകളിലേക്ക് മാറുമെന്നുറപ്പില്ല. ചെറിയ തുകയ്ക്കുള്ള ഇടപാടുകൾ സൗജന്യമായി തുടരുന്നതും ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റിന്റെ സൗകര്യവും ഉപഭോക്താക്കളെ യുപിഐയിൽ തന്നെ നിലനിർത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

ഡിജിറ്റലിനൊപ്പം പണത്തിനും പ്രാധാന്യം

രാജ്യത്തെ പേയ്മെന്റ് സംവിധാനത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളുടെ വളർച്ചയും പണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യവും ഒരേസമയം തുടരുന്ന സാഹചര്യമാണ് നിലവിലുള്ളത്. യുപിഐ ഇടപാടുകളുടെ എണ്ണം വലിയ തോതിൽ ഉയരുമ്പോഴും വിപണിയിലെ കറൻസി അളവിലും വർധനയുണ്ട്. അതിനാൽ ഒരു പേയ്മെന്റ് രീതിയുടെ വളർച്ച മറ്റൊന്നിനെ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കുന്ന സാഹചര്യമല്ല നിലവിലുള്ളത്.

പുതിയ നിരക്ക് സംവിധാനം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നശേഷം ഉപഭോക്താക്കളുടെ ഇടപാട് രീതിയിൽ എന്തെങ്കിലും മാറ്റമുണ്ടാകുമോ, എടിഎം വഴിയുള്ള പണം പിൻവലിക്കൽ വർധിക്കുമോ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതേസമയം, എടിഎം ശൃംഖല ചുരുങ്ങുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ആവശ്യമായ പണലഭ്യത ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ബാങ്കുകളുടെ തയ്യാറെടുപ്പും നിർണായകമാകും. ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റുകളുടെ വളർച്ച തുടരുമ്പോഴും രാജ്യത്തെ പണമിടപാട് സംവിധാനത്തിൽ എടിഎമ്മുകൾക്ക് ഇപ്പോഴും ആവശ്യമായ പങ്കുണ്ടെന്നതും പുതിയ നീക്കം വ്യക്തമാക്കുന്നു.