ഇന്ത്യയിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് കറൻസി നോട്ടുകൾ വരുന്നു; ആർബിഐ പദ്ധതിക്ക് അംഗീകാരം നൽകി കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രാലയം

കടലാസ് കറൻസിക്ക് പുറമെ പോളിമർ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന പുതിയ കറൻസി നോട്ടുകൾ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ പുറത്തിറക്കാനുള്ള റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (ആർബിഐ) നിർദേശത്തിന് കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രാലയം അംഗീകാരം നൽകി. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ₹10, ₹20 മൂല്യമുള്ള പോളിമർ നോട്ടുകൾ 100 കോടി വീതം അച്ചടിച്ച് പ്രചാരത്തിലിറക്കാനാണ് തീരുമാനം. പരീക്ഷണം വിജയകരമാണെന്ന് വിലയിരുത്തിയാൽ പിന്നീട് ഈ സംവിധാനം കൂടുതൽ വ്യാപിപ്പിക്കാനാണ് ആലോചന.

ലോക്‌സഭയിൽ ഉയർന്ന ചോദ്യത്തിന് രേഖാമൂലം നൽകിയ മറുപടിയിലൂടെയാണ് കേന്ദ്ര ധനകാര്യ സഹമന്ത്രി പങ്കജ് ചൗധരി ഇക്കാര്യം സ്ഥിരീകരിച്ചത്. രാജ്യത്തെ കറൻസി സംവിധാനത്തിൽ പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉൾപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈ നീക്കമെന്നാണ് സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

പോളിമർ നോട്ടുകളുടെ പ്രധാന പ്രത്യേകതകൾ

കടലാസ് നോട്ടുകളെ അപേക്ഷിച്ച് പോളിമർ നോട്ടുകൾ കൂടുതൽ കാലം ഈടുനിൽക്കുമെന്നാണ് റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ വിലയിരുത്തൽ. സാധാരണ ഉപയോഗത്തിൽ പെട്ടെന്ന് കീറുകയോ നശിക്കുകയോ ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത കുറവായതിനാൽ ഇവയുടെ ഉപയോഗകാലാവധി കൂടുതൽ ആയിരിക്കും. ഉയർന്ന തോതിൽ പണ ഇടപാടുകൾ നടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഇത്തരം നോട്ടുകൾ കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്നും ആർബിഐ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

നോട്ടുകൾ ദീർഘകാലം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനാൽ അച്ചടി ചെലവും പഴകിയ നോട്ടുകൾ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ചെലവും ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ കുറയ്ക്കാൻ സാധിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയും അധികൃതർക്കുണ്ട്.

കടലാസ് നോട്ടുകൾ പിൻവലിക്കില്ല

പുതിയ പോളിമർ നോട്ടുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതോടെ നിലവിലുള്ള കടലാസ് കറൻസികൾ പിൻവലിക്കുമെന്ന തരത്തിലുള്ള ആശങ്കകൾക്ക് കേന്ദ്ര സർക്കാർ വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള കടലാസ് നോട്ടുകൾ തുടർന്നും നിയമപരമായ കറൻസിയായിരിക്കും. പുതിയ പോളിമർ നോട്ടുകൾ അവയ്ക്കൊപ്പം തന്നെയായിരിക്കും ഉപയോഗത്തിലുണ്ടാകുക.

രാജ്യത്തെ മുഴുവൻ കടലാസ് കറൻസിയും പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകളാക്കി മാറ്റാനുള്ള തീരുമാനമോ പദ്ധതിയോ നിലവിൽ ഇല്ലെന്നും ലോക്‌സഭയിലെ മറുപടിയിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കി. പരീക്ഷണത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്തിയ ശേഷമാകും ഭാവിയിലെ നടപടികൾ സംബന്ധിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കുക.

ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റിനെ ബാധിക്കുമോ?

പോളിമർ നോട്ടുകൾ വ്യാപകമായി പ്രചാരത്തിലെത്തിയാൽ ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റുകളുടെ ഉപയോഗത്തിൽ എന്തെങ്കിലും മാറ്റമുണ്ടാകുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിനും ആർബിഐ പ്രതികരിച്ചു. ഇപ്പോൾ അതിനെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ വിലയിരുത്തൽ നടത്താൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ നിലപാട്. പുതിയ നോട്ടുകൾ ഉപയോഗത്തിലായ ശേഷമേ അതിന്റെ സ്വാധീനം പഠിക്കാൻ കഴിയൂ.

അതേസമയം, കറൻസി നോട്ടുകളും ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളും പരസ്പരം മത്സരിക്കുന്നതല്ലെന്നും മറിച്ച് രാജ്യത്തെ പണവിനിമയ സംവിധാനത്തിൽ പരസ്പരപൂരകമായ രീതിയിൽ തുടരുമെന്നുമാണ് ആർബിഐയുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ലോകത്ത് പോളിമർ നോട്ടുകളുടെ ഉപയോഗം

പോളിമർ കറൻസി ആദ്യം അവതരിപ്പിച്ച രാജ്യം ഓസ്‌ട്രേലിയയാണ്. 1988-ലാണ് അവിടെ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ ഉപയോഗത്തിൽ വന്നത്. നിലവിൽ ലോകത്തെ അറുപതിലധികം രാജ്യങ്ങൾ പോളിമർ കറൻസി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ നോട്ടുകളുടെ ദീർഘായുസ്സും സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും കാരണം നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ ഇതിനകം ഈ രീതിയിലേക്ക് മാറിയിട്ടുണ്ട്.

റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2025–26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ കറൻസി നോട്ടുകൾ അച്ചടിക്കുന്നതിന് ₹4,875.2 കോടി ചെലവായി. മുൻ സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഇത് ₹6,372 കോടിയായിരുന്നു. അതേ കാലയളവിൽ 1,702 കോടി പഴകിയ നോട്ടുകൾ പ്രചാരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ച് നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2024–25 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ നശിപ്പിച്ച പഴകിയ നോട്ടുകളുടെ എണ്ണം 2,386 കോടിയായിരുന്നു. ദീർഘകാലം ഈടുനിൽക്കുന്ന പോളിമർ നോട്ടുകൾ പ്രചാരത്തിലെത്തുന്നതോടെ ഇത്തരം ചെലവുകളിൽ കുറവ് വരുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.