ആമസോണിന്റെ 40 ഉപഗ്രഹങ്ങളും നഷ്ടമായി
ബഹിരാകാശ വിക്ഷേപണ രംഗത്ത് നിർണായക സ്ഥാനമുള്ള യുണൈറ്റഡ് ലോഞ്ച് അലയൻസിന്റെ (ULA) വൾക്കൻ റോക്കറ്റ് ദൗത്യം പരാജയപ്പെട്ടത് ആഗോള ബഹിരാകാശ വ്യവസായത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. ബോയിങ്ങും ലോക്ക്ഹീഡ് മാർട്ടിനും ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ച കമ്പനിയുടെ റോക്കറ്റാണ് വിക്ഷേപണത്തിന് പിന്നാലെ തകരാറിലായത്. ഞായറാഴ്ച ഫ്ലോറിഡയിൽനിന്ന് നടത്തിയ വിക്ഷേപണത്തിനിടെ സംഭവിച്ച അപകടത്തിൽ ആമസോണിന്റെ ലിയോ ഉപഗ്രഹ ഇന്റർനെറ്റ് ശൃംഖലയിലേക്ക് എത്തിക്കാനിരുന്ന 40 ഉപഗ്രഹങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ടു. കമ്പനിയുടെ ഇതുവരെയുള്ള വിക്ഷേപണ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ പരാജയമെന്ന നിലയിലും സംഭവം ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ഫ്ലോറിഡയിലെ കേപ് കനാവറൽ സ്പേസ് ഫോഴ്സ് സ്റ്റേഷനിൽനിന്ന് വിജയകരമായി കുതിച്ചുയർന്ന റോക്കറ്റിൽ ഏകദേശം പത്ത് മിനിറ്റിനുശേഷമാണ് സാങ്കേതിക തകരാർ കണ്ടെത്തിയത്. തുടർന്ന് ദൗത്യം ലക്ഷ്യത്തിലെത്താതെ അവസാനിച്ചു. റോക്കറ്റിന് എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന കാര്യത്തിൽ ഔദ്യോഗികമായി വ്യക്തമായ വിശദീകരണം പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല. അപകടത്തിന്റെ യഥാർഥ കാരണം കണ്ടെത്തുന്നതിനായി വിശദമായ സാങ്കേതിക പരിശോധനകൾ ആവശ്യമായി വരും. ഇതോടെ വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന്റെ തുടർ വിക്ഷേപണങ്ങൾക്കും താൽക്കാലികമായി നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായേക്കാം.
മാസങ്ങൾ നീളുന്ന പരിശോധനകൾക്ക് സാധ്യത
യുണൈറ്റഡ് ലോഞ്ച് അലയൻസിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയതും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ റോക്കറ്റാണ് വൾക്കൻ. 2024-ൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച ഈ റോക്കറ്റിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ വിക്ഷേപണമാണ് ഇത്തവണ പരാജയപ്പെട്ടത്. ഏകദേശം ഒൻപത് മാസത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷമാണ് വീണ്ടും വിക്ഷേപണം നടത്തിയത്. നേരത്തേ കണ്ടെത്തിയ സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളാണ് വിക്ഷേപണം നീണ്ടുപോകാൻ പ്രധാന കാരണമായത്.
റോക്കറ്റിന്റെ സോളിഡ് റോക്കറ്റ് സൈഡ് ബൂസ്റ്ററുകളിലും ഒന്നാം ഘട്ടത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ബിഇ-4 എൻജിനുകളിലും നേരത്തെ ചില തകരാറുകൾ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഇവ പരിഹരിക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ പരിശോധനകൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനും ഏറെ സമയമെടുത്തു. ജെഫ് ബെസോസിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ബ്ലൂ ഒറിജിൻ എന്ന ബഹിരാകാശ കമ്പനിയാണ് ബിഇ-4 എൻജിനുകൾ നിർമിക്കുന്നത്. അതിനാൽ പുതിയ അപകടം എൻജിനുകളുടെ വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്കും വീണ്ടും തുടക്കമിട്ടിട്ടുണ്ട്.
വിക്ഷേപണത്തിലെ പരാജയത്തെത്തുടർന്ന് റോക്കറ്റിന്റെ വിവിധ ഘടകങ്ങൾ വിശദമായി പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും. തകരാറിന്റെ ഉറവിടം കണ്ടെത്തുകയും ആവശ്യമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും ചെയ്തതിനുശേഷം മാത്രമേ തുടർ ദൗത്യങ്ങൾക്ക് അനുമതി ലഭിക്കുകയുള്ളൂ. ഈ നടപടികൾ പൂർത്തിയാകാൻ മാസങ്ങൾ വേണ്ടിവരുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ ആമസോണിന്റെ ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ പദ്ധതികളും കൂടുതൽ വൈകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
ബ്ലൂ ഒറിജിന്റെ എൻജിനുകൾ വീണ്ടും ചർച്ചയിൽ
വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന്റെ പരാജയത്തിന് പിന്നിൽ ബിഇ-4 എൻജിനുകൾക്ക് പങ്കുണ്ടോയെന്ന കാര്യത്തിൽ ഇതുവരെ വ്യക്തതയില്ല. എന്നാൽ ബ്ലൂ ഒറിജിന്റെ എൻജിനുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുൻകാല സംഭവങ്ങൾ ഇപ്പോഴത്തെ അപകടത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വീണ്ടും ശ്രദ്ധ നേടുകയാണ്.
ഇതിനുമുമ്പ് ബ്ലൂ ഒറിജിന്റെ ന്യൂ ഗ്ലെൻ റോക്കറ്റിന് വിക്ഷേപണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അപകടം സംഭവിച്ചിരുന്നു. റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണത്തറയിൽവെച്ചുതന്നെ പൊട്ടിത്തെറിച്ചതായും തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ എൻജിനിലെ തകരാറാണ് അപകടത്തിന് കാരണമായതെന്നും കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെ വൾക്കൻ റോക്കറ്റിനായി യുണൈറ്റഡ് ലോഞ്ച് അലയൻസിന് കൈമാറിയ ബിഇ-4 എൻജിനുകളിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയതായി ബ്ലൂ ഒറിജിൻ വക്താവ് ജെസീക്ക റൈ ഓഗസ്റ്റിൽ റോയിട്ടേഴ്സിനോട് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.
എന്നാൽ ഇത്തവണത്തെ വൾക്കൻ അപകടത്തിൽ എൻജിനുകൾക്ക് എന്തെങ്കിലും പങ്കുണ്ടെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല. പ്രാഥമികമായി പുറത്തുവന്ന വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം, ആമസോണിന്റെ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്ന രണ്ടാം ഘട്ടം, ബിഇ-4 എൻജിനുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നാം ഘട്ടത്തിൽനിന്ന് വേർപെട്ടതിനുശേഷമാണ് തകരാർ സംഭവിച്ചത്. അതിനാൽ അപകടത്തിന്റെ യഥാർഥ കാരണം കണ്ടെത്താൻ കൂടുതൽ സാങ്കേതിക വിവരങ്ങളും അന്വേഷണഫലങ്ങളും പുറത്തുവരേണ്ടതുണ്ട്.
രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിന്റെ വിജയചരിത്രത്തിന് ആദ്യ തിരിച്ചടി
2006-ലാണ് ബോയിങ്ങിന്റെ ഡെൽറ്റ റോക്കറ്റ് പദ്ധതിയും ലോക്ക്ഹീഡ് മാർട്ടിന്റെ അറ്റ്ലസ് റോക്കറ്റ് പദ്ധതിയും സംയോജിപ്പിച്ച് യുണൈറ്റഡ് ലോഞ്ച് അലയൻസ് രൂപീകരിച്ചത്. അമേരിക്കയുടെ ബഹിരാകാശ വിക്ഷേപണ രംഗത്ത് പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചുവരുന്ന സ്ഥാപനമാണിത്. രൂപീകരണത്തിനുശേഷം ഇതുവരെ നടത്തിയ എല്ലാ വിക്ഷേപണങ്ങളും വിജയകരമായിരുന്നുവെന്നതാണ് കമ്പനിയുടെ പ്രത്യേകത.
രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട ഈ വിജയചരിത്രത്തിനാണ് വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന്റെ പരാജയത്തോടെ ആദ്യമായി വലിയ തിരിച്ചടി നേരിട്ടിരിക്കുന്നത്. ലയനത്തിന് മുമ്പ് ഡെൽറ്റ, അറ്റ്ലസ് റോക്കറ്റുകൾക്കും വളരെ കുറച്ച് പരാജയങ്ങൾ മാത്രമാണ് സംഭവിച്ചിരുന്നത്. അതിനാൽ പുതിയ അപകടം കമ്പനിയുടെ സാങ്കേതിക വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ചും ഭാവിയിലെ വിക്ഷേപണ പദ്ധതികളെക്കുറിച്ചും ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു.
വൾക്കൻ റോക്കറ്റിനെ കമ്പനിയുടെ ഭാവി വിക്ഷേപണ പദ്ധതികളിലെ പ്രധാന വാഹനമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. അതിന്റെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് യു.എൽ.എയ്ക്ക് നിർണായകമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് വാണിജ്യ ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ രംഗത്ത് സ്പേസ് എക്സുമായി മത്സരിക്കേണ്ട സാഹചര്യത്തിൽ പുതിയ പരാജയം കമ്പനിക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.
സ്റ്റാർലിങ്കിനോട് മത്സരിക്കാൻ ആമസോണിന്റെ ശ്രമം
വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന്റെ പരാജയം യുണൈറ്റഡ് ലോഞ്ച് അലയൻസിന് മാത്രമല്ല, ആമസോണിനും വലിയ തിരിച്ചടിയാണ്. സ്പേസ് എക്സിന്റെ സ്റ്റാർലിങ്ക് ഉപഗ്രഹ ഇന്റർനെറ്റ് ശൃംഖലയോട് മത്സരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ആമസോൺ ലിയോ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ അതിവേഗ ഇന്റർനെറ്റ് സേവനം ലഭ്യമാക്കാൻ ആയിരക്കണക്കിന് ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കുകയാണ് പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
എന്നാൽ ഈ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര ആമസോണിന് അത്ര എളുപ്പമാകുന്നില്ല. ലിയോ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വിക്ഷേപിക്കാനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾക്കിടെ മേയിൽ ബ്ലൂ ഒറിജിന്റെ ന്യൂ ഗ്ലെൻ റോക്കറ്റിനും അപകടം സംഭവിച്ചിരുന്നു. ഇപ്പോൾ വീണ്ടും മറ്റൊരു റോക്കറ്റ് ദൗത്യം പരാജയപ്പെട്ടതോടെ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കുന്നതിൽ വലിയ തടസ്സമാണ് നേരിടുന്നത്.
ഇതിന് വിപരീതമായി സ്പേസ് എക്സ് സ്വന്തം ഫാൽക്കൺ റോക്കറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് സ്റ്റാർലിങ്ക് ശൃംഖല അതിവേഗം വികസിപ്പിച്ചത്. സ്വന്തം വിക്ഷേപണ സംവിധാനമുള്ളതിനാൽ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കുന്നതിൽ കമ്പനിക്ക് കൂടുതൽ നിയന്ത്രണവും വേഗതയും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ആമസോൺ വിവിധ പുറത്തുനിന്നുള്ള വിക്ഷേപണ സേവനദാതാക്കളെയാണ് പ്രധാനമായും ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഈ ആശ്രിതത്വം ഓരോ റോക്കറ്റ് പരാജയവും ആമസോണിന്റെ പദ്ധതികളെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ലക്ഷ്യത്തിന്റെ 12 ശതമാനം മാത്രം പൂർത്തിയായി
2025 മുതൽ ഇതുവരെ 14 വിക്ഷേപണങ്ങളിലായി ആമസോണിന്റെ ലിയോ ശൃംഖലയിലെ 398 ഉപഗ്രഹങ്ങളാണ് ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിച്ചത്. ആഗോള ഇന്റർനെറ്റ് സേവനം നൽകുന്നതിനായി കമ്പനി ലക്ഷ്യമിടുന്ന ആകെ 3,236 ഉപഗ്രഹങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇത് ഏകദേശം 12 ശതമാനം മാത്രമാണ്. അതായത് പദ്ധതിയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം ഇനിയും പൂർത്തിയാകാനുണ്ട്.
ഈ വർഷം തന്നെ ലിയോ ശൃംഖലയിലൂടെ പ്രാഥമിക ഇന്റർനെറ്റ് സേവനം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു ആമസോണിന്റെ ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ തുടർച്ചയായി വിക്ഷേപണ ദൗത്യങ്ങൾ പരാജയപ്പെടുന്നത് സമയക്രമത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയാണ്. 40 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് നഷ്ടമായത് സാമ്പത്തിക നഷ്ടത്തിനപ്പുറം പദ്ധതിയുടെ പ്രവർത്തന പുരോഗതിയെയും ബാധിക്കും.
ആഗോളതലത്തിൽ സ്റ്റാർലിങ്കിന് ശക്തമായ എതിരാളിയായി മാറണമെങ്കിൽ ആമസോണിന് വളരെ വേഗത്തിൽ കൂടുതൽ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിന് വിശ്വസനീയമായ വിക്ഷേപണ സംവിധാനങ്ങളും കൃത്യമായ സമയക്രമവും അനിവാര്യമാണ്. വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന്റെ അപകടവും ന്യൂ ഗ്ലെൻ റോക്കറ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുൻകാല പ്രശ്നങ്ങളും ഈ ലക്ഷ്യത്തിന് മുന്നിൽ വലിയ തടസ്സങ്ങളായി മാറുകയാണ്. വരും മാസങ്ങളിൽ റോക്കറ്റുകളുടെ സാങ്കേതിക പരിശോധനകൾ എത്രത്തോളം വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയുമെന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും ആമസോണിന്റെ ലിയോ പദ്ധതിയുടെ അടുത്ത ഘട്ടം.
