അച്ഛനായി വാങ്ങിയ വെള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ഒടുവിൽ അന്ത്യയാത്രയ്ക്ക്; അന്നയുടെ കണ്ണീരോർമയായി ദേവസിയുടെ മടക്കം

അന്നയുടെ കണ്ണീരോർമയായി ദേവസിയുടെ മടക്കം

റിയാദ്: പക്ഷാഘാതത്തെത്തുടർന്ന് ചികിത്സയിലായിരുന്ന പ്രവാസി മലയാളി, തുടർചികിത്സയ്ക്കായി നാട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടക്കുന്നതിനിടെ ഹൃദയാഘാതം മൂലം സൗദി അറേബ്യയിലെ റിയാദിൽ അന്തരിച്ചു. തൃശൂർ ചെറുവള്ളൂർ വാഴപ്പിള്ളി ഹൗസിൽ ഇട്ടേര ദേവസി (67)യാണ് മരിച്ചത്. പിതാവിനെ ജീവനോടെ നാട്ടിലെത്തിച്ച് മികച്ച ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കണമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ സൗദിയിലെത്തിയ മകൾ അന്നയ്ക്ക് ഒടുവിൽ അച്ഛന്റെ മൃതദേഹവുമായി മടങ്ങേണ്ടിവന്നു. മകളുടെ സ്നേഹവും പ്രതീക്ഷയും കണ്ണീരിലാഴ്ത്തിയ ഈ വിയോഗം കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം സഹായത്തിനെത്തിയ പ്രവാസി സമൂഹത്തിനും നൊമ്പരമായി.

മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട പ്രവാസജീവിതത്തിന് വിരാമം

കഴിഞ്ഞ 33 വർഷമായി സൗദി അറേബ്യയിൽ ജോലി ചെയ്തുവരികയായിരുന്നു ദേവസി. പ്രവാസജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് വാട്ടർ കമ്പനിയിലായിരുന്നു ജോലി. പിന്നീട് അൽ ഖർജിൽ സ്വന്തമായി ലോണ്ട്രി സ്ഥാപിച്ച് ഉപജീവനം നടത്തിവരികയായിരുന്നു. ഇതിനിടെയാണ് പക്ഷാഘാതം ബാധിച്ച് ആരോഗ്യനില മോശമായത്. ആദ്യം അൽ ഖർജിന് സമീപമുള്ള ദിലത്തിലെ പ്രിൻസ് സൽമാൻ ഇബ്ന് മുഹമ്മദ് അൽ സൗദ് ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് വിദഗ്ധ ചികിത്സയ്ക്കായി റിയാദിലെ ഷുമൈസിയിലുള്ള കിങ് സൗദ് മെഡിക്കൽ സിറ്റിയിലേക്ക് മാറ്റി. അവിടെ ചികിത്സ നൽകിയശേഷം വീണ്ടും ദിലത്തിലെ ആശുപത്രിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. ചികിത്സ തുടരുന്നതിനിടെ ഒക്ടോബർ 15ന് രാത്രിയാണ് ഹൃദയാഘാതത്തെത്തുടർന്ന് മരണം സംഭവിച്ചത്.

പിതാവിന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതറിഞ്ഞ് അദ്ദേഹത്തെ നാട്ടിലെത്തിച്ച് തുടർചികിത്സ നൽകാനുള്ള ശ്രമങ്ങളിലായിരുന്നു കുടുംബം. യുകെയിൽ രണ്ടാം വർഷ നഴ്സിങ് വിദ്യാർഥിനിയായ മകൾ അന്ന ഒക്ടോബർ 2ന് സൗദിയിലെത്തി. പിതാവിനെ നാട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുള്ള ക്രമീകരണങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ ചികിത്സയും യാത്രാനടപടികളും പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും ദുഷ്കരമായി. പിതാവിനെ ജീവനോടെ നാട്ടിലെത്തിക്കാനുള്ള കുടുംബത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകൾക്കിടയിലാണ് മരണം സംഭവിച്ചത്.

അച്ഛനുവേണ്ടി വാങ്ങിയ വസ്ത്രങ്ങൾ അന്ത്യയാത്രയ്ക്കായി

പിതാവിനൊപ്പം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന ദിവസത്തെക്കുറിച്ച് അന്നയ്ക്ക് വലിയ പ്രതീക്ഷകളുണ്ടായിരുന്നു. യാത്രയിൽ അച്ഛന് ധരിക്കാനായി പുതിയ വെള്ള ഷർട്ടും പാന്റ്സും ഷൂസും വാങ്ങി സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. ചികിത്സ പൂർത്തിയാക്കി പിതാവിനൊപ്പം നാട്ടിലെത്താമെന്നും അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും കുടുംബത്തിനിടയിൽ കാണാമെന്നും കരുതിയ മകൾക്ക് വിധി മറ്റൊരു അനുഭവമാണ് സമ്മാനിച്ചത്. പിതാവിനെ ജീവനോടെ നാട്ടിലെത്തിക്കാനുള്ള ശ്രമം പരാജയപ്പെട്ടതോടെ, അദ്ദേഹത്തിനായി വാങ്ങിയ വസ്ത്രങ്ങൾ അവസാന യാത്രയിൽ ധരിപ്പിക്കാനുള്ള സാഹചര്യമുണ്ടായി.

അച്ഛനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാനെത്തിയ മകൾക്ക് ഒടുവിൽ അന്ത്യയാത്രയ്ക്കായി അദ്ദേഹത്തെ ഒരുക്കേണ്ടിവന്നത് കണ്ടുനിന്നവരെയും വേദനിപ്പിച്ചു. താൻ കരുതിവച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ പിതാവിന്റെ അന്ത്യയാത്രയിൽ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം അന്ന സഹായപ്രവർത്തകരെ അറിയിച്ചു. മകളുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരമാണ് ദേവസിയുടെ ഭൗതികശരീരം യാത്രയ്ക്കായി ഒരുക്കിയത്. പിതാവിനൊപ്പം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങണമെന്ന തീരുമാനത്തിൽ അന്ന ഉറച്ചുനിന്നതും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നവരുടെ മനസ്സിൽ ആഴത്തിലുള്ള നൊമ്പരമായി.

ഹുറൂബ് തടസ്സവും യാത്രാപ്രതിസന്ധികളും

ദേവസിയുടെ മൃതദേഹം നാട്ടിലെത്തിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് നിരവധി നിയമപരവും സാങ്കേതികവുമായ തടസ്സങ്ങൾ മറികടക്കേണ്ടിവന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലുണ്ടായിരുന്ന ഹുറൂബ് രേഖ യാത്രാനടപടികൾക്ക് തടസ്സമായി. ഇതേത്തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ എംബസിയുടെ സഹായം തേടി. എംബസി ഉദ്യോഗസ്ഥൻ സാബിർ വിഷയത്തിൽ അനുകൂലമായി ഇടപെട്ടതോടെ ഹുറൂബ് നീക്കുന്നതിനും എക്സിറ്റ് അനുമതി നേടുന്നതിനുമുള്ള നടപടികൾ മുന്നോട്ടുപോയി. എന്നാൽ ചികിത്സയ്ക്കായി നാട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടക്കുന്നതിനിടെയാണ് ദേവസി മരിച്ചത്. തുടർന്ന് മൃതദേഹം നാട്ടിലെത്തിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു.

റിയാദിലെ മലയാളി നഴ്സുമാരുടെ ഹെൽപ്‌ലൈൻ അംഗമായ ഒരു നഴ്സ് മുഖേന ലഭിച്ച സഹായാഭ്യർഥനയാണ് സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനായ ഷംനാദ് കരുനാഗപ്പള്ളിയെ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചത്. സ്ട്രെച്ചറിൽ ദേവസിയെ നാട്ടിലെത്തിക്കാനുള്ള സഹായമായിരുന്നു കുടുംബത്തിന് ആവശ്യമായിരുന്നത്. അന്നയുമായി സംസാരിച്ച് ആശുപത്രിയിലെത്തിയ ഷംനാദ് സ്ഥിതിഗതികൾ മനസ്സിലാക്കി. തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ എംബസിയുടെ ജീവകാരുണ്യവിഭാഗം വൊളന്റിയറും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനുമായ ഷിഹാബ് കൊട്ടുകാടിനെ വിവരമറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം ആശുപത്രിയിലെത്തി യാത്രാനടപടികളിൽ സഹായിക്കാൻ മുന്നോട്ടുവന്നു.

അതേസമയം, യാത്ര ക്രമീകരിക്കുന്നതിലും പ്രതിസന്ധികൾ നേരിട്ടു. ഹൂതി ആക്രമണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാഹചര്യത്തിൽ റിയാദ് വിമാനത്താവളം ഏതാനും ദിവസത്തേക്ക് താൽക്കാലികമായി അടച്ചതും അനുയോജ്യമായ വിമാനസൗകര്യം ലഭിക്കാതിരുന്നതും നടപടികൾ വൈകിപ്പിച്ചു. കാർഗോ സർവീസുകളിലെ തടസ്സങ്ങളും യാത്രാവിമാനങ്ങളിൽ മൃതദേഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുള്ള പരിമിതികളും കാരണം മറ്റു മാർഗങ്ങൾ തേടേണ്ടിവന്നു. ഒടുവിൽ ദമാം വഴി കൊച്ചിയിലേക്ക് മൃതദേഹം കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുള്ള സൗകര്യം ലഭിച്ചു.

കൈത്താങ്ങായി പ്രവാസി സമൂഹം; നന്ദിയോടെ അന്ന

യാത്രാനടപടികൾ നീണ്ടതോടെ അന്നയോട് ആദ്യം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാമെന്നും പിതാവിനെ നാട്ടിലെത്തിക്കുന്നതിനുള്ള കാര്യങ്ങൾ സഹായപ്രവർത്തകർ നോക്കിക്കൊള്ളാമെന്നും നിർദേശിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ പിതാവിനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാനാണ് താൻ സൗദിയിലെത്തിയതെന്നും അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പംതന്നെ മടങ്ങണമെന്നുമായിരുന്നു അന്നയുടെ മറുപടി. അച്ഛനോടുള്ള മകളുടെ ആത്മബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്നതായിരുന്നു ആ വാക്കുകൾ.

ഹുറൂബ് നീക്കം ചെയ്യൽ, എക്സിറ്റ് അനുമതി, ആശുപത്രി–പൊലീസ് രേഖകൾ, എംബാമിങ്, വിമാനടിക്കറ്റ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നടപടികൾ ഷിഹാബ് കൊട്ടുകാട് തുടർച്ചയായി പിന്തുടർന്നു. ഇന്ത്യൻ എംബസിയുടെ സഹായത്തോടെ എംബാമിങ്ങിനും ടിക്കറ്റിനും ആവശ്യമായ പിന്തുണ ലഭ്യമാക്കി. കൊച്ചിയിലെത്തിയശേഷം കുടുംബത്തിന് തുടർയാത്ര നടത്തുന്നതിനായി നോർക്കയുടെ ആംബുലൻസും ക്രമീകരിച്ചു.

ദിലത്തിലേക്ക് രേഖകൾ ശരിയാക്കാൻ ഷിഹാബിനൊപ്പം നടത്തിയ യാത്രകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവകാരുണ്യപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിച്ചതായി ഷംനാദ് പറഞ്ഞു. ഒന്നര മുതൽ രണ്ട് മണിക്കൂർ വരെ നീണ്ട യാത്രയ്ക്കിടയിലും ജോലി സംബന്ധമായ തർക്കങ്ങൾ, ഹുറൂബ് പ്രശ്നങ്ങൾ, ഇഖാമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ, ജയിലിൽ കഴിയുന്നവരുടെ സഹായാഭ്യർഥനകൾ തുടങ്ങി വിവിധ വിഷയങ്ങളുമായി ആളുകളുടെ ഫോൺവിളികൾ തുടർച്ചയായി എത്തിയിരുന്നു. വിവിധ ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ക്ഷമയോടെ കേൾക്കുകയും മറുപടി നൽകുകയും നഷ്ടപ്പെട്ട കോളുകളിലേക്ക് തിരികെ വിളിക്കുകയും ചെയ്താണ് അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുപോയിരുന്നതെന്നും ഷംനാദ് വ്യക്തമാക്കി.

ദേവസിയുടെ സുഹൃത്ത് റെജികുമാർ, നിഷ ബാബു, അഭിലാഷ് മാത്യു, ദിലത്തിലെ ആശുപത്രിയിലെ നഴ്സ് ജിഷ അഭിലാഷ്, അൽ ഖർജിലെ ഹെൻറി തോമസ്, രഞ്ജിത രാജൻ, ജിഷ, സഞ്ജു, ബിൻസി, സജീഷ്, ലിജി, ജിജിൻ വർഗീസ് എന്നിവരും വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ കുടുംബത്തിന് പിന്തുണയുമായി രംഗത്തെത്തി. റിയാദ് ഒഐസിസി സെൻട്രൽ കമ്മിറ്റി പ്രവർത്തകരും സഹായങ്ങൾ നൽകി.

വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് പിതാവിനൊപ്പം കുടുംബമായി സൗദിയിൽ താമസിച്ചിരുന്ന അന്ന പിന്നീട് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയാണ് പഠനം തുടർന്നത്. ഇത്തവണ റിയാദിൽ ചെലവഴിച്ച ഇരുപത്തഞ്ച് ദിവസത്തിനിടെ തനിക്ക് ലഭിച്ച സ്നേഹവും കരുതലും ഒരിക്കലും മറക്കാനാവില്ലെന്ന് അന്ന പറഞ്ഞു. പ്രയാസകരമായ സമയത്ത് ഒപ്പം നിന്ന എല്ലാവരോടും നന്ദി അറിയിച്ച അന്ന, എംബസി ഉദ്യോഗസ്ഥൻ സാബിർ, ഷിഹാബ് കൊട്ടുകാട്, ഷംനാദ് കരുനാഗപ്പള്ളി എന്നിവരെ പ്രത്യേകം അനുസ്മരിച്ചു.

ദമാം വഴി കൊച്ചിയിലേക്ക്; അച്ഛനൊപ്പം അവസാന യാത്ര

മൃതശരീരം നാട്ടിലെത്തിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ ഷിഹാബ് കൊട്ടുകാടും ദമാമിലേക്ക് അന്നയോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്തു. ഒക്ടോബർ 29ന് പുലർച്ചെ 12.55ന് ദമാമിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ട ഫ്ലൈനാസ് വിമാനത്തിലാണ് ദേവസിയുടെ മൃതദേഹം കൊണ്ടുപോയത്. മകൾ അന്നയും അതേ വിമാനത്തിൽ പിതാവിനൊപ്പം യാത്ര ചെയ്തു. രാവിലെ 7.55ന് വിമാനം കൊച്ചിയിലെത്തുമെന്നാണ് അറിയിച്ചിരുന്നത്. തുടർന്ന് ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് 3.45ന് കൊരട്ടി സെന്റ് മേരീസ് ഫൊറോന പള്ളിയിൽ സംസ്കാരം നടത്താനാണ് തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്.

ദേവസിയുടെ ഭാര്യ ഷൈനിയാണ്. മക്കൾ അന്ന ദേവസിയും നാട്ടിൽ പ്ലസ് വണ്ണിൽ പഠിക്കുന്ന ആനിറ്റ് ദേവസിയുമാണ്. പിതാവിന് തുടർചികിത്സ ലഭ്യമാക്കാനും അദ്ദേഹത്തെ ജീവനോടെ നാട്ടിലെത്തിക്കാനുമുള്ള അന്നയുടെ ആഗ്രഹം സഫലമായില്ല. എങ്കിലും അച്ഛനെ തനിച്ചാക്കാതെ അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം മടങ്ങണമെന്ന തീരുമാനത്തിൽനിന്ന് മകൾ പിന്മാറിയില്ല. പിതാവിനായി വാങ്ങിയ വെള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ അന്ത്യയാത്രയ്ക്കായി നൽകേണ്ടിവന്ന ആ വേദനയും, അവസാന നിമിഷംവരെ അച്ഛനൊപ്പം നിൽക്കണമെന്ന മകളുടെ സ്നേഹവും ഈ പ്രവാസി കുടുംബത്തിന്റെ ദുഃഖകഥയെ മറക്കാനാവാത്ത ഓർമയാക്കി മാറ്റി.