നേപ്പാളിലെ ദുരന്തത്തിന് പിന്നിൽ ‘ഗ്ലോഫ്’ എന്ന വില്ലൻ

കാഠ്മണ്ഡു∙ ആകാശത്ത് മഴമേഘങ്ങളില്ല, താഴ്‌വരകളിൽ പേമാരിയുമില്ല. എന്നിട്ടും നേപ്പാളിലെ റസുവ ജില്ലയിൽ ഭോട്ടെകോഷി, തൃശൂലി നദികൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി കരകവിഞ്ഞൊഴുകി. നിമിഷങ്ങൾക്കകം കൂറ്റൻ മലവെള്ളപ്പാച്ചിൽ പ്രദേശങ്ങളെ വിഴുങ്ങി. അതിർത്തിയിലെ പ്രധാന വ്യാപാരപാതകളും ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും തകർന്നതോടെ ദുരന്തത്തിന്റെ ആഘാതം ഗുരുതരമായി.

നേപ്പാളിലെ റസുവയിൽ ഉണ്ടായ ഈ അസാധാരണ പ്രളയത്തിന് പിന്നാലെ അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തുള്ള ഇന്ത്യയിലും ആശങ്ക ശക്തമായി. ഭോട്ടെകോഷിയിലെയും അനുബന്ധ നദികളിലെയും ജലപ്രവാഹം വർധിച്ചതോടെ ബിഹാറിലെ ഗണ്ഡക് നദീതീരത്തും അധികൃതർ അതീവ ജാഗ്രതയിലാണ്.

സാധാരണ മഴക്കാല പ്രളയത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ സംഭവമാണ് റസുവയിൽ ഉണ്ടായതെന്നാണ് കാലാവസ്ഥാ വിദഗ്ധരുടെ പ്രാഥമിക വിലയിരുത്തൽ. ഹിമാലയൻ മേഖലകളിൽ സംഭവിക്കാവുന്ന ഗ്ലേഷ്യൽ ലേക്ക് ഔട്ട്‌ബേസ്റ്റ് ഫ്‌ളഡ് (GLOF) അഥവാ ഹിമതടാക വിസ്‌ഫോടനമാണ് കൂറ്റൻ വെള്ളപ്പാച്ചിലിന് പിന്നിലെന്നാണ് സൂചന.

റസുവയിൽ നിമിഷങ്ങൾക്കകം സ്ഥിതിഗതികൾ മാറി

ബുധനാഴ്ച രാവിലെ എട്ടുമണിയോടെയാണ് ഭോട്ടെകോഷി നദിയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി ജലപ്രവാഹം ശക്തമായത്. റസുവ ജില്ലാ ആസ്ഥാനത്തും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലും അപ്പോൾ മഴ പെയ്തിരുന്നില്ലെന്ന് പ്രാദേശിക ഭരണകൂടം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

മഴയുടെ മുന്നറിയിപ്പോ അസാധാരണമായ കാലാവസ്ഥാ സൂചനകളോ ഇല്ലാതിരുന്ന സമയത്താണ് നദിയിൽ കൂറ്റൻ മലവെള്ളപ്പാച്ചിൽ രൂപപ്പെട്ടത്. ഇതോടെ റസുവഗഡി അതിർത്തി കേന്ദ്രം, ടിമുറെ, സ്യാഫ്രുബെസി, ബെത്രാവതി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ വെള്ളം കുത്തിയൊഴുകി.

ചൈനയുമായുള്ള നേപ്പാളിന്റെ പ്രധാന വ്യാപാരപാതകളിലൊന്നായ റസുവഗഡി മേഖലയിലാണ് പ്രളയം വലിയ നാശനഷ്ടം വിതച്ചത്. റോഡുകളും പാലങ്ങളും മറ്റ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും തകർന്നതോടെ അതിർത്തി വ്യാപാരത്തെയും ദുരന്തം ബാധിച്ചു.

ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്കും കനത്ത നാശം

റസുവയിലെ വെള്ളപ്പാച്ചിലിൽ നിരവധി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്കും നാശനഷ്ടമുണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 111 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള റസുവഗഡി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയുൾപ്പെടെ ചിലിമെ, തൃശൂലി–3എ തുടങ്ങിയ പദ്ധതികൾ തകരുകയോ പ്രവർത്തനം പൂർണമായി നിർത്തിവയ്ക്കുകയോ ചെയ്തതായി വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവന്നു.

നദീതീരത്തുള്ള പദ്ധതികൾക്ക് പുറമെ സമീപത്തെ റോഡുകളും കെട്ടിടങ്ങളും മറ്റ് നിർമാണങ്ങളും വെള്ളപ്പാച്ചിലിൽ തകർന്നതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. മലനിരകളിൽനിന്ന് അതിവേഗം താഴേക്ക് എത്തിയ വെള്ളത്തിനൊപ്പം പാറകളും മണ്ണും ചെളിയും ഒഴുകിയെത്തിയതാണ് നാശത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വർധിപ്പിച്ചത്.

സാധാരണ നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് ഉയരുന്നതിനെക്കാൾ വളരെ വേഗത്തിലായിരുന്നു ഇത്തവണ വെള്ളത്തിന്റെ വരവ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രദേശവാസികൾക്ക് പ്രതികരിക്കാനും സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മാറാനും ആവശ്യമായ സമയം ലഭിച്ചില്ല.

ഹിമപാതമാണ് ദുരന്തത്തിന് തുടക്കമിട്ടതെന്ന് നിഗമനം

റസുവയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 36 കിലോമീറ്റർ അകലെ, സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് 5,100 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ലെൻഡെ നദിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രദേശത്താണ് ദുരന്തത്തിന്റെ ഉറവിടം എന്നാണ് പ്രാഥമിക നിഗമനം.

കൂറ്റൻ മഞ്ഞുമല നദീതടത്തിലേക്ക് ഇടിഞ്ഞുവീണതിനെ തുടർന്ന് ഹിമപാതം രൂപപ്പെട്ടിരിക്കാമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഇതോടെ നദിയുടെ ഒഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുകയും വലിയ തോതിൽ വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കാം.

കാഠ്മണ്ഡു സർവകലാശാലയിലെ പരിസ്ഥിതി ഗവേഷകൻ പ്രൊഫ. റിജൻ ഭക്ത കായസ്ഥ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയതുപോലെ, ഹിമപാതത്തെ തുടർന്ന് നദീതടം അടഞ്ഞതോടെ താൽക്കാലികമായി വലിയ ജലസംഭരണി രൂപപ്പെട്ടിരിക്കാം. പിന്നീട് ഈ തടസ്സം പെട്ടെന്ന് തകർന്നപ്പോൾ വെള്ളം അതിശക്തമായ പ്രവാഹമായി താഴേക്ക് കുതിച്ചെത്തിയതാകാമെന്നാണ് നിഗമനം.

ഭൂചലനത്തിനും പങ്കുണ്ടായിരിക്കാമെന്ന് സംശയം

ദുരന്തത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തിബറ്റൻ മേഖലയിൽ 4.4 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനം ഉണ്ടായതായി യു.എസ്. ജിയോളജിക്കൽ സർവേയുടെ രേഖകളിലും പറയുന്നു. ഈ ഭൂചലനത്തിന്റെ പ്രകമ്പനം ഹിമപാതത്തിനോ ഹിമതടാകത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക തടയണകൾ തകരുന്നതിനോ കാരണമായിരിക്കാമെന്ന സാധ്യതയും പരിശോധിക്കുന്നുണ്ട്.

നേപ്പാൾ ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റിയും ഭൂചലനത്തിന് സംഭവത്തിൽ പങ്കുണ്ടായിരിക്കാമെന്ന വിലയിരുത്തൽ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ദുരന്തത്തിന്റെ കൃത്യമായ ശാസ്ത്രീയ കാരണം സ്ഥിരീകരിക്കാൻ കൂടുതൽ പഠനവും സ്ഥലപരിശോധനയും ആവശ്യമാണ്.

ഒരു ഹിമപാതം, പ്രകൃതിദത്ത ജലതടസ്സം, അതിന് പിന്നാലെയുള്ള പെട്ടെന്നുള്ള ജലവിമോചനം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്നിരിക്കാം റസുവയിലെ ദുരന്തത്തിന് കാരണമെന്നാണ് നിലവിലെ വിലയിരുത്തൽ.

എന്താണ് ഗ്ലോഫ്?

സാധാരണ മഴയെ തുടർന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽനിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ് ഗ്ലോഫ്. Glacial Lake Outburst Flood എന്നതിന്റെ ചുരുക്കപ്പേരാണ് GLOF. ഹിമാനികൾ ഉരുകുന്നതിന്റെ ഫലമായി ഉയർന്ന മലനിരകളിൽ രൂപപ്പെടുന്ന ഹിമതടാകങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക തടയണകൾ തകർന്നുണ്ടാകുന്ന അതിവേഗ പ്രളയമാണിത്.

ഹിമാലയൻ മേഖലകളിൽ ഹിമാനികൾ ഉരുകുമ്പോൾ അവയിൽനിന്നുള്ള മണ്ണും പാറകളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും താഴേക്ക് അടിഞ്ഞുകൂടാറുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഫലമായി മൊറൈൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രകൃതിദത്ത തടയണകൾ രൂപപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് പിന്നിൽ വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കുമ്പോൾ കാലക്രമേണ വലിയ ഹിമതടാകങ്ങൾ രൂപപ്പെടാം.

കോൺക്രീറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് നിർമിച്ച അണക്കെട്ടുകളെപ്പോലെ ശക്തമായ ഘടനയല്ല ഇത്തരം സ്വാഭാവിക തടയണകൾ. മണ്ണും പാറയും മഞ്ഞും ഉൾപ്പെടെയുള്ള വസ്തുക്കൾ ചേർന്നാണ് അവ രൂപപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ ഭൂചലനം, ഹിമപാതം, വലിയ പാറവീഴ്ച തുടങ്ങിയ സംഭവങ്ങളുണ്ടായാൽ തടയണ തകരാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്.

മുന്നറിയിപ്പില്ലാതെ എത്തുന്ന വെള്ളപ്പാച്ചിൽ

ഹിമതടാകത്തിന്റെ തടയണ തകരുമ്പോൾ തടാകത്തിൽ സംഭരിച്ചിരിക്കുന്ന വൻതോതിലുള്ള വെള്ളം വളരെ കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ താഴേക്ക് കുതിച്ചെത്തും. വെള്ളത്തിനൊപ്പം പാറകളും മണ്ണും ചെളിയും മരങ്ങളും മറ്റ് അവശിഷ്ടങ്ങളും ഒഴുകിയെത്തുന്നതിനാൽ നാശനഷ്ടം സാധാരണ പ്രളയത്തേക്കാൾ വലുതാകാം.

ഗ്ലോഫിന്റെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ പ്രത്യേകത അതിന്റെ പെട്ടെന്നുള്ള രൂപപ്പെടലാണ്. താഴ്‌വരയിൽ മഴ പെയ്യുന്നില്ലെങ്കിലും മുകളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശത്ത് ഉണ്ടായ സംഭവത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതം താഴേക്ക് എത്താം. അതിനാൽ താഴ്‌വരകളിലുള്ള ജനങ്ങൾക്ക് ആകാശം തെളിഞ്ഞിരിക്കുമ്പോഴും പെട്ടെന്നൊരു വൻ വെള്ളപ്പാച്ചിലിനെ നേരിടേണ്ടിവരാം.

റസുവയിൽ ഉണ്ടായ സംഭവവും ഇതിന് ഉദാഹരണമായാണ് വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നത്. മഴയില്ലാത്ത സമയത്ത് നദികൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി കരകവിഞ്ഞതിന്റെ കാരണം കണ്ടെത്താനുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ ഗ്ലോഫ് സാധ്യതയ്ക്കാണ് ഇപ്പോൾ പ്രധാന പരിഗണന.

ഭീഷണി അതിർത്തി കടന്ന് ബിഹാറിലേക്കും

നേപ്പാളിലെ ദുരന്തത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതം ഇന്ത്യയിലും ആശങ്ക സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ബിഹാറിലെ ഗണ്ഡക് നദീതീര പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ജാഗ്രത ശക്തമാക്കിയത്. ഭോട്ടെകോഷിയിൽനിന്നുള്ള ജലപ്രവാഹം തൃശൂലി നദിയിലേക്കും തുടർന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ഗണ്ഡക് നദിയിലേക്കും എത്തുന്നതിനാലാണ് ആശങ്ക.

തിബറ്റൻ മേഖലയിൽ ഉണ്ടായ പ്രളയത്തെ തുടർന്ന് ഭോട്ടെകോഷിയിലെ ജലനിരപ്പ് ഏകദേശം മൂന്ന് മീറ്റർ ഉയർന്നതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. നദിയിലെ ഒഴുക്ക് ക്രമാതീതമായി വർധിച്ചതോടെ ബിഹാർ സർക്കാർ മുൻകരുതൽ നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു.

വാൽമീകിനഗർ ബാരേജിന്റെ മുഴുവൻ 36 ഷട്ടറുകളും തുറന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. അധികമായി എത്തുന്ന ജലം നിയന്ത്രിതമായി താഴേക്ക് ഒഴുക്കിവിടുന്നതിനും അണക്കെട്ടിലെ സമ്മർദം കുറയ്ക്കുന്നതിനുമാണ് നടപടി.

വിദഗ്ധ സംഘവും ദുരന്തനിവാരണ സേനയും സജ്ജം

സാഹചര്യം വിലയിരുത്തുന്നതിനായി ബിഹാർ സർക്കാർ സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരുടെ സംഘത്തെ നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. നദിയിലെ ജലനിരപ്പ്, ഒഴുക്കിന്റെ വേഗത, താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ സാഹചര്യം എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം അടിയന്തര സാഹചര്യം നേരിടാൻ ദുരന്തനിവാരണ സേനയെയും സജ്ജമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

നേപ്പാളിലെ ഹിമാലയൻ മേഖലകളിൽ സംഭവിക്കുന്ന പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ അതിർത്തി കടന്ന് ഇന്ത്യയിലെ നദീതട പ്രദേശങ്ങളെ ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയാണ് റസുവയിലെ സംഭവം വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കുന്നത്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും ഹിമാനികളുടെ ഉരുകലും ശക്തമാകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇത്തരം ഹിമതടാകങ്ങളുടെ നിരീക്ഷണവും മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളും കൂടുതൽ ശക്തമാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും സംഭവം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

റസുവയിലെ വെള്ളപ്പാച്ചിലിന്റെ കൃത്യമായ കാരണം സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രീയ പരിശോധനകൾ തുടരുകയാണ്. എന്നാൽ മഴയില്ലാതെ നദികൾ നിമിഷങ്ങൾക്കകം കരകവിഞ്ഞ ഈ ദുരന്തം ഹിമാലയൻ മേഖലയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഗ്ലോഫ് ഭീഷണിയുടെ ഗൗരവം വ്യക്തമാക്കുന്ന സംഭവമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.