ഇരുമ്പുകൂടിനുള്ളിലെ അതിജീവനത്തിന്റെ 73 വർഷങ്ങൾ; ഇരുമ്പു ശ്വാസകോശവുമായി പോളിയോയോട് പോരാടിയ മാർത്ത ലിലാർഡ് വിടപറഞ്ഞു

ഇരുമ്പുശ്വാസകോശത്തിന്റെ കരുത്തിൽ ഏഴു പതിറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലം വിധിയോട് പോരാടിയ മാർത്ത ലിലാർഡ് എന്ന അത്ഭുതവനിത ഒടുവിൽ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അഞ്ചാം വയസ്സിൽ ബാധിച്ച പോളിയോ രോഗം ശരീരത്തെ തളർത്തിയപ്പോഴും, മനസ്സിന്റെ കരുത്തുകൊണ്ട് മരണത്തെ ദശാബ്ദങ്ങളോളം തോൽപ്പിച്ചാണ് ഈ ഒക്ലഹോമ സ്വദേശിനി തന്റെ എഴുപത്തിയെട്ടാം വയസ്സിൽ യാത്രയായത്.

അമേരിക്കയിൽ ഇരുമ്പുശ്വാസകോശത്തിന്റെ (അയൺ ലങ്) സഹായത്തോടെ ജീവൻ നിലനിർത്തിയിരുന്ന അവസാനത്തെ പോളിയോ അതിജീവിതയായിരുന്നു മാർത്ത. കഴിഞ്ഞ ജൂൺ 26-നായിരുന്നു ഇവരുടെ അന്ത്യമെങ്കിലും അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലാണ് മരണവാർത്ത പുറംലോകം അറിയുന്നത്.

വിധിയെ തോൽപ്പിച്ച മാർത്തയുടെ മനോവീര്യം

പോളിയോ ബാധിച്ച് ശ്വസനശേഷി പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെട്ട മാർത്തയ്ക്ക് ഇരുപത് വയസ്സിനപ്പുറം ആയുസ്സുണ്ടാകില്ലെന്നാണ് അക്കാലത്ത് ഡോക്ടർമാർ വിധിയെഴുതിയത്. എന്നാൽ ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ നിഗമനങ്ങളെയും പ്രവചനങ്ങളെയും കാറ്റിൽപ്പറത്തിക്കൊണ്ട് മാർത്ത തന്റെ ജീവിതം മുന്നോട്ട് നയിച്ചു.

ജീവിക്കണമെന്ന മാർത്തയുടെ അടങ്ങാത്ത ആഗ്രഹവും കഠിനമായ മനോവീര്യവും മാത്രമാണ് അവരെ ഇത്രയും കാലം ഭൂമിയിൽ നിലനിർത്തിയതെന്ന് സഹോദരി സിൻഡി ഓർമ്മിക്കുന്നു. ഒരു വലിയ ലോഹപ്പെട്ടിനുള്ളിൽ സ്വന്തം ശരീരം തളച്ചിടേണ്ടി വന്നിട്ടും, ജീവിതത്തോടുള്ള പോസിറ്റീവ് മനോഭാവം കൈവിടാൻ അവർ ഒരിക്കലും തയ്യാറായിരുന്നില്ല.

പ്രതിബന്ധങ്ങളെ അതിജീവിച്ച കൗമാരകാലം

ശാരീരിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഏറെയുണ്ടായിരുന്നിട്ടും മാർത്ത തന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. കുട്ടിക്കാലത്ത് ദിവസവും രണ്ട് മണിക്കൂർ മാത്രമാണ് അവർക്ക് സ്കൂളിൽ പോകാൻ സാധിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ അധ്യാപകരുടെയും സഹപാഠികളുടെയും വലിയ പിന്തുണയോടെ ടെലിഫോൺ വഴിയാണ് മാർത്ത ബാക്കി പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയത്.

ഒരു സഞ്ചരിക്കുന്ന ട്രെയ്‌ലറിലാണ് കുടുംബം മാർത്തയെയും കൂട്ടി യാത്രകൾ പോയിരുന്നത്. ഭാരമേറിയ ഇരുമ്പ് ശ്വാസകോശവുമായി യാത്ര ചെയ്യുക എന്നത് അത്യന്തം സങ്കീർണ്ണമായിരുന്നു. അത് ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന വലിയ വാതിലുകളുള്ള ഹോട്ടലുകൾ മുൻകൂട്ടി കണ്ടെത്തി ബുക്ക് ചെയ്യാനും, മാർത്തയ്ക്ക് യാത്രകളിൽ തടസ്സങ്ങളുണ്ടാകാതിരിക്കാനും കുടുംബം എപ്പോഴും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ പുലർത്തിയിരുന്നു.

എന്താണ് ഇരുമ്പുശ്വാസകോശം?

രോഗിയുടെ തല മാത്രം പുറത്തുകാണുന്ന രീതിയിൽ, ശരീരത്തിന്റെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും വായു കടക്കാത്ത വിധം അടച്ചുസൂക്ഷിക്കുന്ന വലിയൊരു ലോഹ സിലിണ്ടറാണിത്. ഇതൊരു നെഗറ്റീവ്-പ്രഷർ മെക്കാനിക്കൽ വെന്റിലേറ്ററായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഈ ചേംബറിനുള്ളിലെ വായുമർദ്ദത്തിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ വരുത്തിക്കൊണ്ടാണ് യന്ത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. മർദ്ദം മാറുമ്പോൾ രോഗിയുടെ നെഞ്ച് വികസിക്കുകയും ചുരുങ്ങുകയും ചെയ്യും. ഇത് സ്വാഭാവികമായ ശ്വസനപ്രക്രിയയെ കൃത്രിമമായി സഹായിക്കുന്നു. 1927-ൽ ഹാർവാർഡ് സ്കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്തിലെ ഫിലിപ്പ് ഡ്രിങ്കർ, ലൂയി ഷോ എന്നിവർ ചേർന്നാണ് ഈ അത്ഭുത യന്ത്രം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്.

പോളിയോ ചരിത്രവും ഇരുമ്പുശ്വാസകോശത്തിന്റെ പ്രാധാന്യവും

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപകുതിയിലും ലോകമെമ്പാടും ഭീതി വിതച്ച രോഗമായിരുന്നു പോളിയോ. പ്രത്യേകിച്ച് 1940-കളിലും 50-കളിലും ഈ രോഗം പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ശ്വാസകോശ പേശികൾ തളർന്നുപോയ പതിനായിരക്കണക്കിന് രോഗികളുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഈ ഇരുമ്പുശ്വാസകോശങ്ങൾ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു.

പിന്നീട് ഫലപ്രദമായ വാക്സിനുകൾ കണ്ടെത്തിയതോടെയാണ് ലോകം ഈ രോഗത്തിൽ നിന്നും മുക്തമാകാൻ തുടങ്ങിയത്. നീണ്ട വർഷങ്ങളുടെ പോരാട്ടത്തിനൊടുവിൽ 1979-ലാണ് അമേരിക്കയെ പൂർണ്ണമായും പോളിയോ വിമുക്ത രാജ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. എങ്കിലും മാർത്തയെപ്പോലുള്ള ചുരുക്കം ചിലർ ഈ യന്ത്രത്തെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിതം തുടർന്നു.